ΑΣΤΙΚΟ – Δικηγορικό γραφείο Καπέλης Νικόλας

ΑΠΛΗΡΩΤΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΗ

JS — Sun, 11 Oct 2020 13:14:17 +0000

ΑΠΛΗΡΩΤΗ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΗ

Είδος: ΝΟΜΟΣ

Αριθμός: 5325

Έτος: 1932

Τέθηκε σε ισχύ: 16.04.1932

Τίτλος Περί συναλλαγματικής και γραμματίου εις διαταγήν

Θέματα Συναλλαγματική και γραμμάτιο εις διαταγήν, Πτώχευση

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΘΡΩΝ

Αρθρο: 1

Ημ/νία: 16.04.1932

Κείμενο Αρθρου

Η συναλλαγματική περιέχει:

Την ονομασίαν συναλλαγματική, καταχωριζομένην εν αυτώ τω κειμένω του τίτλου και εκφραζομένην, εν ή γλώσση συντάσσεται ο τίτλος ούτος.
Την απλήν και καθαράν εντολήν περί πληρωμής ωρισμένου ποσού.
Το όνομα εκείνου, ο οποίος οφείλει να πληρώση (πληρωτής).
Την σημείωσιν της λήξεως.
Την του τόπου της πληρωμής.
Το όνομα εκείνου, εις τον οποίον ή εις διαταγήν του οποίου θα γίνη η πληρωμή.
Την σημείωσιν της χρονολογίας και του τόπου της εκδόσεως της συναλλαγματικής.
Την υπογραφήν του εκδίδοντος την συναλλαγματικήν (εκδότης).

Αρθρο: 2 Ημ/νία: 16.04.1932

Κείμενο Αρθρου

Ο τίτλος εν τω οποίω ελλείπει έν εκ των εν τω προηγουμένω άρθρω αναφερομένων στοιχείων δεν ισχύει ως συναλλαγματική, εκτός των περιπτώσεων των καθωρισμένων εις τα επόμενα εδάφια. Η συναλλαγματική της οποίας η λήξις δεν σημειούται θεωρείται πληρωτέα εν όψει.

Εν ελλείψει ειδικής σημειώσεως, ο παρά το όνομα του πληρωτού σημειούμενο τόπος θεωρείται ως τόπος της πληρωμής και συγχρόνως ως τόπος της κατοικίας του πληρωτού.

Η άνευ σημειώσεως του τόπου της εκδόσεως συναλλαγματική θεωρείται ως εκδοθείσα εν τω τόπω τω σημειουμένω παραπλεύρως του ονόματος του εκδότου.

Αρθρο: 3 Ημ/νία: 16.04.1932

Κείμενο Αρθρου

Η συναλλαγματική δύναται να εκδοθή εις διαταγήν αυτού του εκδότου. Δύναται να εκδοθή επ’ αυτού του εκδότου. Δύναται να εκδοθή διά λογαριασμόν τρίτου.

Αρθρο: 4

Ημ/νία: 16.04.1932

Κείμενο Αρθρου

Η συναλλαγματική δύναται να είναι πληρωτέα εις την κατοικίαν τρίτου, είτε εν τω οικισμώ ένθα έχει την κατοικίαν αυτού ο πληρωτής, είτε εν άλλω τινί οικισμώ.

Αρθρο: 5 Ημ/νία: 16.04.1932

Κείμενο Αρθρου Επί συναλλαγματικής πληρωτέας εν όψει ή μετά προθεσμίαν από της όψεως δύναται ο εκδότης να ορίση ότι το ποσόν αυτής θα είναι έντοκον. Επί πάσης άλλης συναλλαγματικής ή τοιαύτη ρήτρα θεωρείται μή γεγραμμένη. Το ποσοστόν του τόκου σημειούται εν τη συναλλαγματική, εν ελλείψει τοιαύτης μνείας, η ρήτρα θεωρείται μή γεγραμμένη. Οι τόκοι τρέχουσιν από της χρονολογίας της συναλλαγματικής, εκτός εάν εσημειώθη εν αυτή άλλη χρονολογία.

Αρθρο: 6

Ημ/νία: 16.04.1932

Κείμενο Αρθρου Η συναλλαγματική, της οποίας το ποσόν εγράφη συγχρόνως ολογράφως και αριθμητικώς, ισχύει, εν περιπτώσει διαφοράς, διά το ποσόν το γραφέν ολογράφως. Η συναλλαγματική, της οποίας το ποσόν εγράφη πολλάκις, είτε ολογράφως, είτε αριθμητικώς, ισχύει, εν περιπτώσει διαφοράς, μόνον διά το μικρότερον ποσόν

Αρθρο: 7

Ημ/νία: 16.04.1932

Κείμενο Αρθρου Εάν η συναλλαγματική φέρη υπογραφάς προσώπων ανικάνων πρός ανάληψιν υποχρεώσεως εκ συναλλαγματικής, υπογραφάς πλαστάς, ή υπογραφάς ανυπάρκτων προσώπων, ή υπογραφάς αι οποίαι ένεκα παντός άλλου λόγου δεν δύναται να υποχρεώσωσι τα πρόσωπα τα υπογράψαντα την συναλλαγματικήν ή διά του ονόματος των οποίων υπεγράφη αύτη, αι υποχρεώσεις των λοιπών υπογραφέων παραμένουσιν ούχ ήττον έγκυροι.

Αρθρο: 8

Ημ/νία: 16.04.1932

Κείμενο Αρθρου Οστις θέση την υπογραφήν του επί συναλλαγματικής ως αντιπρόσωπος προσώπου, δια το οποίον δεν είχε την εξουσίαν να ενεργήση, υποχρεούται αυτός ο ίδιος εκ της συναλλαγματικής και, εάν επλήρωσεν, έχει τα αυτά δικαιώματα τα οποία θα είχεν ο φερόμενος ως εκπροσωπηθείς. Το αυτό ισχύει επί αντιπροσώπου υπερβάντος την εαυτού εξουσίαν.

Αρθρο: 9

Ημ/νία: 16.04.1932

Κείμενο Αρθρου Ο εκδότης, ευθύνεται δια την αποδοχήν και την πληρωμήν. Δύναται να απαλλαγή της διά την αποδοχήν ευθύνης. Πάσα ρήτρα διά της οποίας ο εκδότης απαλλάσσεται της διά την πληρωμήν ευθύνης, θεωρείται ως μη γεγραμμένη.

Αρθρο: 10

Ημ/νία: 16.04.1932

Κείμενο Αρθρου Εάν συναλλαγματική, ατελής κατά την έκδοσιν, συνεπληρώθη εναντίον των γενομένων συμφωνιών, η μη τήρησις των συμφωνιών τούτων δεν δύναται να αντιταχθή κατά του κομιστού, ειμή μόνον, εάν ούτος απέκτησε την συναλλαγματικήν κακή τη πίστει, ή εάν κατά την κτήσιν αυτής διέπραξε βαρύ πταίσμα.

Αυτός που δίνει εντολή πληρωμής και εκδίδει τη συναλλαγματική καλείται εκδότης, ενώ αυτός προς τον οποίο θα γίνει η πληρωμή καλείται λήπτης και είναι ουσιαστικά ο δικαιούχος της συναλλαγματικής. Κύριος οφειλέτης της συναλλαγματικής είναι ο αποδέκτης πληρωτής της, είναι δηλαδή το πρόσωπο που έδωσε τη δήλωση βούλησής του με την αποδοχή της συναλλαγματικής. Τότε καλείται αποδέκτης και καθίσταται ο κύριος οφειλέτης. Ωστόσο απέναντι στον κομιστή του αξιογράφου δεν ευθύνεται μόνο ο αποδέκτης αλλά επικουρικά και ο εκδότης καθώς και οι λοιποί οπισθογράφοι και οι τριτεγγυητές.

Για να είναι έγκυρη μία συναλλαγματική απαιτείται συγκεκριμένος τύπος και ειδικότερα οκτώ (8) τυπικά στοιχεία, τα οποία είναι τα κάτωθι:

1. Η ονομασία «συναλλαγματική», η οποία ρητά πρέπει να αναφέρεται στο κείμενό της, η οποία καθορίζει το είδος του αξιογράφου καθώς καθορίζει την ευύθυνη αυτού που θα την αποδεχτεί.

Η απλή και καθαρή εντολή πληρωμής, η οποία εκφράζεται με φράσεις του τύπου «πληρώσατε», «καταβάλετε» ή άλλες παρόμοιες και δεν εξαρτάται από αίρεση ή προθεσμία.
Το όνομα του πληρωτή, δηλαδή εκείνου που οφείλει να πληρώσει. Μπορεί να αναφέρονται περισσότεροι πληρωτές, ωστόσο τα ονόματά τους πρέπει να αναφέρονται αθροιστικώς και όχι διαζευκτικώς, διότι σ’ αυτήν την περίπτωση η συναλλαγματική είναι άκυρη.
Το όνομα του λήπτη της συναλλαγματικής, δηλαδή του προσώπου στον οποίο θα γίνει η πληρωμή ή εις διαταγή του οποίου θα γίνει η πληρωμή. Συνήθως δίπλα από το όνομα του λήπτη της συναλλαγματικής σημειώνεται η ένδειξη «εις διαταγή», ωστόσο η προσθήκη αυτή δεν είναι απαραίτητη. Στην πράξη, ο λήπτης της συναλλαγματικής συμπίπτει με τον εκδότη της. Σ’ αυτήν την περίπτωση στη συναλλαγματική σημειώνεται η ένδειξη «σε διαταγή εμού του ιδίου» ή «εις εμέ τον ίδιο».
Ο χρόνος λήξεως της συναλλαγματικής, ο οποίος πρέπει να καλύπτεται από την υπογραφή. Η αναγραφή του χρόνου λήξεως έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς έτσι καθορίζεται ο χρόνος εμφάνισης προς πληρωμή της συναλλαγματικής. Σε περίπτωση που ελλείπει το στοιχείο του χρόνου λήξεως/ πληρωμής της συναλλαγματικής, η συναλλαγματική δεν παύει να έχει κύρος. Σ’ αυτήν την περίπτωση απλά η συναλλαγματική θεωρείται ως συναλλαγματική όψεως, δηλαδή ως πληρωτέα άμα τη εμφανίσει.
Ο τόπος πληρωμής, η αναγραφή του οποίου είναι ιδαίτερα κρίσιμη, καθ’ ότι καθορίζει τον τόπο εμφάνισης της συναλλαγματικής προς πληρωμή από τον κομιστή. Σε περίπτωση που ελλείπει ο τόπος πληρωμής της συναλλαγματικής, πάλι η συναλλαγματική δεν θεωρείται άκυρη, αφού ως τόπος πληρωμής θεωρείται σ’ αυτήν την περίπτωση ως τόπος πληρωμής θεωρείται ο τόπος που σημειώνεται δίπλα από το όνομα του πληρωτή, ο οποίος θεωρείται και ως τόπος πληρωμής και ως τόπος κατοικίας του πληρωτή. Αν ο τελευταίος τόπος πληρωμής ελλείπει, σ’ αυτήν την περίπτωση η συναλλαγματική θεωρείται άκυρη.
7. Η σημείωση της χρονολογίας έκδοσης και του τόπου έκδοσης της συναλλαγματικής. Συνήθως οι δύο αυτές πληροφορίες αναγράφονται κάτω από το όνομα του εκδότη. Εάν ελλείπει ο χρόνος έκδοσης της συναλλαγματικής, η συναλλαγματική είναι άκρυη. Εάν ωστόσο ελλείπει ο τόπος έκδοσής της, αναπληρώνεται από τον τόπο που σημειώνεται δίπλα από το όνομα του εκδότη, ο οποίος παράλληλα συνιστά και τόπο κατοικίας του. Σε περίπτωση ωστόσο που ελλείπει και αυτός, η συναλλαγματική είναι άκυρη.
Η χειρόγραφη υπογραφή του εκδότη, η οποία προσδιορίζει τη δήλωση βούλησης του εκδότη και καθιστά τη συναλλαγματική ιδιωτικό έγγραφο. Σε περίπτωση δε εταιρείας, δεν αρκεί η υπογραφή του νομίμου εκπροσώπου της εταιρείας, αλλά απαιτείται περαιτέρω και σχετική σφραγίδα με την επωνυμία της.

Σε περίπτωση που ελλείπει κάποιο ή όλα από τα ως άνω τυπικά στοιχεία της συναλλαγματικής, το οποίο ή τα οποία πρόκειται να συμπληρωθούν μεταγενέστερα ανάλογα με τη συμφωνία των μερών, τότε μιλάμε για λευκή συναλλαγματική. Η έλλειψη τυπικών στοιχείων μπορεί να φθάνει μέχρι του σημείο η συναλλαγαμτική να περιέχει μόνο μία υπογραφή, του εκδότη ή του αποδέκτη. Η ηθελημένα ατελής συναλλαγματική εκδίδεται για παράδειγμα όταν δεν είναι εκ των προτέρων καθορισμένο το ύψος της απαίτησης ή όταν δίδεται πίστωση, κλπ.

Τα αποτελέσματα της έκδοσης λευκής συναλλαγματικής διαφοροποιούνται ανάλογα με το εάν η συμπλήρωσή της γίνεται ακολούθως με τη συμφωνία των μερών ή κατά παράβασή της. Στην πρώτη περίπτωση με την συμπλήρωσή της η συναλλαγματική καθίσταται τέλεια και αντιμετωπίζεται σαν μία συναλλαγματική η οποία είχε συμπληρωθεί εξ αρχής με όλα τα τυπικά της στοιχεία. Σε περίπτωση όμως αντισυμβατικής συμπλήρωσης της συναλλαγματικής (είτε λ.χ. ως προς τον χρόνο λήξης της είτε ως προς το ποσό), η λευκή συναλλαγματική δεν αντιτάσσεται κατά του κομιστή της, παρά μόνον εάν αυτός απέκτησε τη συναλλαγματική κακή τη πίστη ή κατά βαρύ πταίσμα. Σ’ αυτήν την περίπτωση ο αποδέκτης της συναλλαγματικής ευθύνεται μόνο στα πλαίσια της συμφωνίας, έχοντας το δικαίωμα να αποκρούσει την εκπλήρωση της υποχρέωσης κατά το μέτρο που αυτή υπερβαίνει την αρχική συμφωνία.

ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΙΣ

JS — Sun, 11 Oct 2020 13:13:05 +0000

ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΙΣ

ENNOIA

Η αναγκαστική, σύμφωνη με το νόμο και με καθορισμένη αποζημίωση, εξαγορά από το κράτος της ακίνητης περιουσίας κάποιου, για λόγους δημόσιας ανάγκης ή ωφέλειας.

Απαλλοτρίωση είναι η κατάσταση κατά την οποία το κράτος, παίρνει πχ ένα χωράφι από κάποιον ιδιώτη, για να το εκμεταλλευτεί για κάποιον κοινό σκοπό (πχ για να περάσει κάποιος δρόμος από εκεί).

Έπειτα, αφού το πάρει από αυτόν, του δίνει κάποια χρηματική αποζημίωση ή του παραχωρεί κάποιο άλλο αντίστοιχης αξίας.

Η απαλλοτρίωση πχ μπορεί να γίνει για να περάσει ένας δρόμος. Αν δεν γινόταν, δεν θα μπορούσαν να χτιστούν δρόμοι, παρά μόνο από τα σημεία που κύριος ιδιοκτήτης είναι το δημόσιο.

Ν.2882/2001 ΚΩΔΙΚΑΣ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΩΝ

Το νομοθετικό πλαίσιο των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων περιλαμβάνει:

– τον Ν. 2882/2001(Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων),

– την υπ’ αριθμ. 1044876/3949/0010/ΠΟΛ.1124/8.5.2001 απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών «Κοινοποίηση διατάξεων του Ν. 2882/2001 (Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων).

-Τον Ν. 2985/2002 (Προσαρμογή των διατάξεων του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων στο Σύνταγμα).

Β. Υπάρχουν σαφείς συνταγματικά κατοχυρωμένες προϋποθέσεις που καθιστούν μία τέτοια άκρως επαχθή διοικητική παρέμβαση νομικά επιτρεπτή:

Αρχικά η δημόσια ωφέλεια πρέπει να είναι «προσηκόντως αποδεδειγμένη». Η πράξη της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης αποτελεί άσκηση διακριτικής ευχέρειας της Διοίκησης. Ωστόσο συνάμα αποτελεί κατάφωρη προσβολή του πυρήνα της ατομικής ιδιοκτησίας, δι’ ο λόγο και θα πρέπει να είναι ειδικώς και πλήρως αιτιολογημένη, ως άκρως επαχθής για τον διοικούμενο. Πρέπει δηλαδή να αναφέρει συγκεκριμένα και όχι αόριστα τον σκοπό της δημόσιας ωφέλειας, για την οποία επιχειρείται, αναφέροντας αναλυτικά τα πραγματικά περιστατικά και δεδομένα ad hoc σε κάθε περίπτωση, η συνδρομή των οποίων αιτιολογεί πλήρως τον σκοπό της δημόσιας ωφέλειας.
Επιπλέον, πρέπει να υπάρχει σαφής νομοθετική πρόβλεψη της «δημόσιας ωφέλειας». Ο νόμος καθορίζει τη μορφή της δημόσιας ωφέλειας για την εξυπηρέτηση της οποίας κηρύσσεται η αναγκαστική απαλλοτρίωση καθώς και τον τρόπο και την αρχή που διαπιστώνει την ύπαρξη αυτής. Δηλαδή ο σκοπός της δημόσιας ωφέλειας καθορίζεται από ειδικό κανόνα δικαίου.
Η καταβολή αποζημίωσης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση συνταγματικής προστασίας της ιδιωτικής ιδιοκτησίας του διοικούμενου από την αναγκαστική απαλλοτρίωση. Πριν την καταβολή αποζημίωσης, η οποία προσδιορίζεται δικαστικά είτε προσωρινά είτε οριστικά, ο διοικούμενος διατηρεί στο ακέραιο όλα τα εμπράγματα δικαιώματα πάνω στην ιδιοκτησία του. Ο προσδιορισμός της καθορίζεται με βάση την πραγματική αξία του απαλλοτριούμενου κατά τον χρόνο δημοσίευσης της απόφασης περί κηρύξεως της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης. Ως κριτήριο προς διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριούμενου λαμβάνεται υπόψη η κατά την τελευταία τριετία διαμορφωθείσα αξία παρακείμενων και ομοεδιών ακινήτων, καθώς και η ετήσια πρόοδος του απαλλοτριούμενου, η οποία φυσικά θα αποδεικνύεται προσηκόντως.

Γ. ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΗΡΥΞΗΣ ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗΣ

Η απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης υπογράφεται από το Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας, στην οποία βρίσκεται το απαλλοτριωτέο ακίνητο ή το μεγαλύτερο τμήμα αυτού ή από τον αρμόδιο βάσει του σκοπού της απαλλοτρίωσης Υπουργό και τον Υπουργό Οικονομίας & Οικονομικών, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις (άρθρο 1) του Ν. 2882/2001.

Ειδικότερα, η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου καθώς και η σύσταση εμπραγμάτου δικαιώματος (δουλείας) σε βάρος αυτού, εφόσον προβλέπεται και επιτρέπεται από τον νόμο (δηλαδή υπάρχει διάταξη νόμου που χαρακτηρίζει τον σκοπό της απαλλοτρίωσης ως σκοπό δημοσίας ωφέλειας και ως εκ τούτου επιτρέπει για την εκπλήρωσή του την κήρυξη αναγκαστικής απαλλοτρίωσης) κηρύσσεται με απόφαση:

α) Του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας στην οποία βρίσκεται η προς απαλλοτρίωση έκταση, εφόσον αφορά:

έργο που έχει ενταχθεί στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (ΠΕΠ) και έχει χρηματοδοτηθεί από την αντίστοιχη ΣΑΕΠ ανεξάρτητα από το εμβαδόν της υπό απαλλοτρίωση έκτασης, πλην των έργων που αφορούν το Εθνικό Οδικό Δίκτυο που έχει χαρακτηριστεί Διευρωπαϊκό (η εξαίρεση αυτή δεν αφορά στο Εθνικό Οδικό Δίκτυο της περιφέρειας Κρήτης που έχει χαρακτηριστεί Διευρωπαϊκό) ή ανήκουν σε προστατευόμενες από το νόμο, από διεθνείς ή από άλλες διακρατικές συμφωνίες, περιοχές και
έργο που δεν έχει ενταχθεί στο ΠΕΠ, εφόσον η προς απαλλοτρίωση έκταση είναι μικρότερη των 100.000 τετραγωνικών μέτρων

β) Του αρμόδιου από το σκοπό της απαλλοτρίωσης Υπουργού και του Υπουργού Οικονομικών (Κ.Υ.Α) (μετά από εισήγηση του Τμήματος Απαλλοτριώσεων της Δ/νσης Δημόσιας Περιουσίας του υπουργείου Οικονομικών)

στις λοιπές περιπτώσεις
στις περιπτώσεις που ο Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας με αιτιολογημένη εισήγησή του παραπέμπει το ζήτημα κήρυξης της απαλλοτρίωσης στον Υπουργό Οικονομικών
σε περιπτώσεις συμπληρωματικών απαλλοτριώσεων των περιπτώσεων Β1 και Β2 του παρόντος ανεξαρτήτως εμβαδού και

γ) Εξαιρετικά του Υπουργικού συμβουλίου όταν ο αρμόδιος από το σκοπό της απαλλοτρίωσης Υπουργός και ο Υπουργός Οικονομικών θεωρούν ότι η απαλλοτρίωση αφορά έργο μεγάλης σημασίας.

ΑΞΙΟΓΡΑΦΑ

JS — Sun, 11 Oct 2020 13:11:13 +0000

Με τον όρο αξιόγραφο χαρακτηρίζεται συγκεκριμένο έγγραφο στο οποίο ενσωματώνεται κάποιο δικαίωμα, του οποίου η ενάσκηση και η μεταβίβασή του είναι αδύνατη χωρις τη κατοχή αυτού τούτου του εγγράφου.Ένα σπουδαίο χαρακτηριστικό της σύγχρονης οικονομίας είναι η συνεχής κυκλοφορία του πλούτου, δηλαδή η ανά πάσα στιγμή μετακίνηση και μεταβίβασή του. Η διακίνηση αυτή επιτυγχάνεται με τις κινητές αξίες, δηλαδή με έγγραφα τα οποία περικλείουν τα, επί των διαφόρων κινητών και ακινήτων πραγμάτων, δικαιώματα ή υποσχέσεις, ή διαταγές περί πληρωμής χρηματικών ποσών. Πράγματι με τέτοια έγγραφα επιτυγχάνεται χωρίς πολλές διατυπώσεις η μεταβίβαση κυριότητας πραγμάτων ανεξαρτήτως τόπου, (μπορεί να είναι μεταφερόμενα εμπορεύματα με πλοίο στη μέση του ωκεανού), ή και η χωρίς άμεση καταβολή χρηματικού ποσού αγορά αγαθών κ.λπ. Έτσι ενώ κατά την υφιστάμενη νομοθεσία για τη μεταβίβαση των ακινήτων π.χ. μιας ανώνυμης εταιρίας απαιτούνται συμβολαιογραφικά έγγραφα και πλείστες διατυπώσεις, το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να επέλθει με την απλή μεταβίβαση των εγγράφων μετοχών της εταιρίας. Κατά τον ίδιο τρόπο και η κυριότητα των εμπορευμάτων που μεταφέρονται δια θαλάσσης σε κάποιο σημείο του ωκεανού μεταβιβάζεται με την απλή μεταβίβαση της φορτωτικής. Οι παραπάνω αναφερόμενες κινητές αξίες – έγγραφα, ονομάζονται γενικά αξιόγραφα.

Αξιόγραφα είναι τα έγγραφα συγκεκριμένου τύπου που προβλέπονται από το νόμο και χρησιμοποιούνται στις εμπορικές συναλλαγές, στα οποία ενσωματώνεται ένα δικαίωμα με τέτοιο τρόπο, ώστε για την ενάσκηση και τη μεταβίβαση του δικαιώματος να είναι απαραίτητη η κατοχή του εγγράφου.

Η σημαντικότερη διάκριση των αξιογράφων είναι:

Ονομαστικά αξιόγραφα: είναι τα αξιόγραφα στα οποία κατονομάζεται ο δικαιούχος. Τα ονομαστικά αξιόγραφα μεταβιβάζονται εν ζωή με εκχώρηση ή απλή παράδοση.
Εις διαταγήν αξιόγραφα: τα εις διαταγήν αξιόγραφα εκδίδονται υπέρ συγκεκριμένου προσώπου το οποίο κατονομάζεται και έχει το δικαίωμα να υποδείξει με οπισθογράφηση άλλο πρόσωπο ως δικαιούχο. Τα εις διαταγήν αξιόγραφα μεταβιβάζονται με οπισθογράφηση.
Αξιόγραφα στον κομιστή ή ανώνυμα: είναι τα αξιόγραφα στα οποία δεν κατονομάζεται ο δικαιούχος και μεταβιβάζονται με συμφωνία και παράδοση του τίτλου, όπως τα κινητά πράγματα. Ο κάτοχος των ανώνυμων αξιογράφων είναι και ο κομιστής τους.

Επιταγή

Η επιταγή χρησιμοποιείται στην Ελλάδα ως μέσο πληρωμής και εξυπηρετεί κυρίως τη διεξαγωγή των πληρωμών. Επιταγή είναι το έγγραφο συγκεκριμένου τύπου, το οποίο προβλέπεται από το νόμο και με το οποίο ο εκδότης της επιταγής δίνει την εντολή στον πληρωτή να πληρώσει για λογαριασμό του ορισμένο ποσό στον δικαιούχο της επιταγής, το οποίο αναγράφεται πάνω στην επιταγή. Πληρωτής της επιταγής είναι συνήθως οι τράπεζες αλλά μπορεί να είναι και κάποιο αντίστοιχο πιστωτικό ίδρυμα. Η επιταγή είναι πληρωτέα κατά την εμφάνισή της. Η επιταγή εμφανίζεται εμπρόθεσμα για πληρωμή μέσα σε προθεσμία 8 ημερών από την ημερομηνία έκδοσής που αναγράφεται σε αυτή, όταν ο τόπος έκδοσης της επιταγής είναι η Ελλάδα. Ο πληρωτής (συνήθως η τράπεζα) έχει την υποχρέωση να πληρώσει την επιταγή που εκδίδει ο πελάτης του, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν διαθέσιμα χρηματικά κεφάλαια του πελάτη στην κατοχή του. Μετά την παρέλευση του οκταημέρου ο πληρωτής δικαιούται να πληρώσει τον δικαιούχο της επιταγής, χωρίς ωστόσο να έχει τη νομική υποχρέωση.

Η μεταβίβαση της επιταγής γίνεται κυρίως με οπισθογράφηση. Νόμιμος κομιστής της επιταγής και δικαιούχος της είναι αυτός που στηρίζει το δικαίωμά του σε αδιάκοπη σειρά οπισθογραφήσεων. Άλλοι τρόποι μεταβίβασης της επιταγής είναι α) η εκχώρηση, στις περιπτώσεις που εκδίδεται ονομαστική επιταγή στην οποία κατονομάζεται ο δικαιούχος της και β) η μεταβίβαση με συμφωνία και παράδοση, στις περιπτώσεις που εκδίδεται μία επιταγή με τη ρήτρα «εις τον κομιστή».

Μεταχρονολογημένη επιταγή: μεταχρονολογημένη επιταγή είναι η επιταγή που φέρει χρονολογία εκδόσεως μεταγενέστερη από την πραγματική. Οι μεταχρονολογημένες επιταγές χρησιμοποιούνται συχνά στις συναλλαγές ως μέσο πίστωσης προς διευκόλυνση των εμπόρων. Η μεταχρονολογημένη επιταγή είναι πάντα πληρωτέα εν όψει και μπορεί να εμφανιστεί εμπρόθεσμα προς πληρωμή οποτεδήποτε από την πραγματική ημερομηνία έκδοσης της εως και την παρέλευση του οκταημέρου από την πλασματική ημερομηνία έκδοσης που αναγράφεται σε αυτή.

Απαραίτητα στοιχεία για την εγκυρότητα της επιταγής:

Ονομασία επιταγή εντός του κειμένου
Εντολή πληρωμής ορισμένου ποσού
Όνομα εκείνου που πρέπει να πληρώσει
Τόπο πληρωμής
Χρόνο και τόπο έκδοσης της επιταγής
Υπογραφή εκδότη

Είδη επιταγών:

Κλασική επιταγή: Επιταγή που εκδίδεται από τον εκδότη/καταθέτη σε βάρος του τραπεζικού του λογαριασμού. Η τράπεζα δεν φέρει καμία ευθύνη για την πληρωμή αυτής και αν δεν υπάρχουν διαθέσιμα στο λογαριασμό του εκδότη θα σφραγισθεί ως ακάλυπτη.

(Η επιταγή αυτή μπορεί να μεταβιβαστεί με οπισθογράφηση από τον αρχικό δικαιούχο, σε κάποιον άλλο, που, με τη σειρά του, μπορεί να τη μεταβιβάσει σε ένα επόμενο κ.ο.κ. Δεν υπάρχει περιορισμός στον αριθμό των μεταβιβάσεων. Ο αρχικός δικαιούχος θέτει την υπογραφή του, στην πίσω όψη της επιταγής και στη συνέχεια υπογράφει ο επόμενος δικαιούχος εάν θελήσει να μεταβιβάσει και αυτός την επιταγή)

Τραπεζική επιταγή: Επιταγή που εκδίδεται από μια τράπεζα επί αυτής της ίδιας μετά από αίτημα του πελάτη της για την πληρωμή του δικαιούχου. Ο δικαιούχος στην περίπτωση αυτή μπορεί να είναι βέβαιος ότι το ποσό είναι διαθέσιμο και ότι θα πληρωθεί, διότι στην ουσία η τράπεζα όταν εκδίδει την επιταγή αυτή έχει ήδη χρεώσει τον λογαριασμό του πελάτη της με το αντίστοιχο ποσό και το έχει αφαιρέσει λογιστικά από το λογαριασμό του. Απλώς, αντί να του παραδώσει τα χρήματα σε μετρητά, του παραδίδει για λόγους διευκόλυνσης, ταχύτητας και ασφάλειας την επιταγή.

Δίγραμμη επιταγή: Μια επιταγή μπορεί από τον εκδότη της ή τον κομιστή της να καταστεί «δίγραμμη». Με την «διγράμμιση» η επιταγή μπορεί να πληρωθεί από την τράπεζα μόνο σε άλλη τράπεζα ή σε πελάτη της ίδιας τράπεζας. Έτσι, εμποδίζεται η είσπραξη του ποσού της επιταγής από άγνωστο πρόσωπο, αφού επί δίγραμμης επιταγής η πληρωμή γίνεται σε ορισμένο πρόσωπο και όχι σε οποιονδήποτε κομιστή, όπως η κοινή επιταγή.

Η δίγραμμη επιταγή διακρίνεται στην όψη από την κοινή, διότι στην μπροστινή της πλευρά εμφανίζει δύο παράλληλες γραμμές, οι οποίες μπορούν να τεθούν είτε από τον εκδότη, είτε και από τον κομιστή της επιταγής. Η «διγράμμιση» είναι γενική, όταν μέσα στις δύο παράλληλες γραμμές δεν σημειώνεται τίποτε ή αναγράφεται απλά η λέξη «τραπεζίτης», οπότε η δίγραμμη επιταγή πληρώνεται από την πληρώτρια τράπεζα μόνο σε άλλη τράπεζα ή σε πελάτη της. Στην ειδική «διγράμμιση», μέσα στις δύο παράλληλες γραμμές σημειώνεται το όνομα συγκεκριμένης τράπεζα, οπότε η πληρωμή μπορεί να γίνει μόνο σε αυτήν ή , αν η επωνυμία της αναγραφόμενης τράπεζας συμπίπτει με την πληρώτρια τράπεζα, μόνο σε πελάτη αυτής.

Επισημαίνεται ότι επί επιταγής με γενική «διγράμμιση», αν αυτή δεν πληρωθεί σε άλλη τράπεζα ή σε πελάτη της πληρώτριας τράπεζας, δεν επέρχεται ακυρότητα της επιταγής, αλλά μόνο γεννάται υποχρέωση της τράπεζας που την πληρώσει προς αποζημίωση, εφόσον προκλήθηκε ζημία. Κατά τα λοιπά η δίγραμμη επιταγή κυκλοφορεί όπως η κοινή επιταγή, δηλαδή δεν απαιτείται για τη μεταβίβασή της η τήρηση οποιασδήποτε άλλης ειδικής διατυπώσεως. Δηλαδή η ευρεία πεποίθηση ότι με η δίγραμμη επιταγή δεν μεταβιβάζεται με οπισθογράφηση δεν είναι ορθή. Για να μην μπορεί να μεταβιβασθεί δια οπισθογραφήσεως μια επιταγή, όπως και όλα τα αξιόγραφα, πρέπει να φέρουν ρήτρα «ουχί εις διαταγήν» («όχι σε διαταγή), που μπορεί να τεθεί χειρόγραφα ή με σφραγίδα ευκρινώς οπουδήποτε επί της μπροστινής της όψης.

Λευκή επιταγή: Παρόλο που ο Νόμος δεν αναγνωρίζει τη λευκή επιταγή είναι δυνατή η μεταγενέστερη συμπλήρωση στοιχείων εάν κάτι τέτοιο έχει συμφωνηθεί μεταξύ του κομιστή και του εκδότη. Τυχόν ένσταση αντισυμβατικής συμπλήρωσης μπορεί να γίνει δεκτή υπό την προϋπόθεση ότι η επιταγή αποκτήθηκε με κακή πίστη ή δια βαρέως πταίσματος.

Δικαστική προστασία σε περίπτωση ακάλυπτης επιταγής

1) Ποινική Ευθύνη

Το ποινικό αδίκημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής διώκεται με έγκληση σε προθεσμία τριών μηνών από τη γνώση της πράξης από τον κομιστή της επιταγής. Αναλυτικότερα, ο κομιστής της επιταγής, ενδιάμεσος ή και τελευταίος, μπορεί να υποβάλλει κατά του εκδότη της έγκληση στον αρμόδιο Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών εντός σύντομης προθεσμίας (τριών μηνών) από τη σφράγισή της. Με την έγκληση, δεν επιδιώκεται η είσπραξη του ποσού της επιταγής, αλλά η ποινική τιμωρία του εκδότη της.

Ανάκληση

Ανάκληση είναι το δικαίωμα του εκδότη να ζητήσει από την πληρώτρια τράπεζα, στην οποία τηρεί το λογαριασμό του, να μην πληρώσει τη συγκεκριμένη επιταγή, όταν αυτή εμφανιστεί για πληρωμή. Στην περίπτωση ανάκλησης τα κεφάλαια καθίστανται μη διαθέσιμα ακόμα και να είναι επαρκή, το αξιόποινο δεν επηρεάζεται από την τυχόν ελαττωματικότητα της αιτίας και η ποινική ευθύνη παραμένει.

2) Αστική Ευθύνη

Ο δικαιούχος αξίωσης ακαλύπτου επιταγής μπορεί να διεκδικήσει την ικανοποίησή του:

Α) Υποβάλλοντας αίτηση για έκδοση διαταγής προς πληρωμή

Β) Ασκώντας αγωγή αποζημίωσης λόγω αδικοπραξίας

Γ) Ασκώντας αγωγή αδικαιολογήτου πλουτισμού.

Διαταγή Πληρωμής και Ένδικα Μέσα Η Διαταγή Πληρωμής κατατίθεται στο Ειρηνοδικείο για ποσά έως 20.000 ευρώ και στο Μονομελές Πρωτοδικείο για ποσά άνω των 20.000 ευρώ.

Πρόκειται για την ταχύτερη διαδικασία που προβλέπει ο Νόμος βάσει της οποίας εκδίδεται εκτελεστός τίτλος (απόγραφο) που πρέπει να επιδοθεί μέσα σε προθεσμία 2 μηνών από την έκδοση της διαταγής πληρωμής. Εάν η επίδοση δεν γίνει μέσα στη σχετική προθεσμία η διαταγή πληρωμής παύει να ισχύει.

Εάν δεν ασκηθεί κανένα ένδικο μέσο κατά της διαταγής πληρωμής ακολουθεί και δεύτερη επίδοση και εάν πάλι δεν ασκηθεί κανένα ένδικο μέσο η διαταγή πληρωμής αποκτά δύναμη δεδικασμένου και μπορεί να προσβληθεί μόνο με αναψηλάφηση.

Εάν πάλι δεν ασκηθεί κανένα ένδικο μέσο ή ασκηθεί όπως εξηγείται παρακάτω και δεν ευδοκιμήσει, ο δανειστής προχωρά σε αναγκαστική εκτέλεση, δηλαδή προχωρά σε κατάσχεση της κινητής ή/και ακίνητης περιουσίας του οφειλέτη και ακολούθως επισπεύδει πλειστηριασμό.

Άσκηση Ανακοπής και κατάθεση Αίτησης Αναστολής κατά της Διαταγής Πληρωμής

Προσοχή: Η άσκηση της Ανακοπής δεν αναστέλλει την εκτέλεσή της διαταγής πληρωμής. Προβλέπεται όμως και η Αναστολή Εκτέλεσης (ασφαλιστικά μέτρα) που μπορεί να χορηγηθεί από το δικαστήριο που εξέδωσε τη διαταγή πληρωμής σε περίπτωση που πιθανολογείται ευδοκίμηση της Ανακοπής

Αν ο οφειλέτης δεν ασκήσει εμπρόθεσμα ανακοπή, εκείνος υπέρ του οποίου έχει εκδοθεί η διαταγή πληρωμής μπορεί να επιδώσει πάλι την διαταγή πληρωμής στον οφειλέτη, ο οποίος έχει δικαίωμα να ασκήσει ανακοπή μέσα σε προθεσμία δέκα (10) ημερών από τη νέα επίδοση. Στην περίπτωση αυτή δεν χορηγείται η αναστολή εκτέλεσης.

Αν περάσει άπρακτη και η δεύτερη προθεσμία (των 10 εργάσιμων ημερών) η διαταγή πληρωμής αποκτά ισχύ δεδικασμένου και είναι δυνατό να προσβληθεί μόνο με αναψηλάφηση.

Ένδικα Μέσα κατά της επί Ανακοπής Αποφάσεως Κατά της επί Ανακοπής Αποφάσεως που δέχεται ή απορρίπτει την Ανακοπή, ασκείται Έφεση προ πάσης επιδόσεως ή μέσα σε προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την επίδοση της Αποφάσεως.

Τειρεσίας Εγγραφή μετά τη σφράγιση της επιταγής από την Τράπεζα σε διάστημα που δεν υπερβαίνει τους δύο μήνες. Συμπέρασμα: Από τη σφράγιση της επιταγής έως την επίσπευση πλειστηριασμού και με την άσκηση ενδίκων μέσων (ανακοπή κατά της διαταγής πληρωμής, ανακοπή κατά της επιταγής προς εκτέλεση, ανακοπή κατά της κατασχετήριας έκθεσης) έως την επίσπευση πλειστηριασμού είναι δυνατόν να περάσει χρονικό διάστημα που υπερβαίνει το έτος.

Συναλλαγματική

Η συναλλαγματική χρησιμοποιείται στις συναλλαγές ως μέσο πίστωσης. Συναλλαγματική είναι το αξιόγραφο που προβλέπεται από το νόμο και χαρακτηρίζεται ρητά ως συναλλαγματική και με το οποίο δίνει ένα πρόσωπο χρονολογημένη και σαφή εντολή πληρωμής ορισμένου ποσού σε ορισμένο δικαιούχο και σε ορισμένο τόπο και χρόνο.

Η συναλλαγματική περιέχει εντολή πληρωμής και ως εκ τούτου αποτελεί τριτοπρόσωπη σχέση. Δεν αποκλείεται σε μία συναλλαγματική, εκτός από τα τρία βασικά πρόσωπα, να εμφανίζονται και άλλα, όπως π.χ. οπισθογράφοι και εγγυητές. Μία συναλλαγματική όμως μπορεί να εμφανιστεί και με λιγότερα πρόσωπα, καθώς ο νόμος επιτρέπει ο εκδότης της συναλλαγματικής να είναι και λήπτης αλλά και πληρωτής. Δικαιούχος της συναλλαγματικής είναι συνήθως ο εκδότης της, μπορεί ωστόσο να είναι και κάποιο άλλο πρόσωπο.

Ο αποδέκτης μιας συναλλαγματικής δεσμεύεται από την αποδοχή της και υποχρεούται να καταβάλει το ποσό της συναλλαγματικής στον δικαιούχο της κατά τη λήξη της, χωρίς να απαιτείται η συνδρομή οποιασδήποτε άλλης προϋπόθεσης.

Η μεταβίβαση της συναλλαγματικής γίνεται α) με εκχώρηση και β) με οπισθογράφηση.

Σύμφωνα με το α. 70 του Ν. 5325/1932 οι αξιώσεις κατά του αποδέκτη της συναλλαγματικής παραγράφονται μετά τρία χρόνια από τη χρονολογία λήξεως της συναλλαγματικής.

Οι αξιώσεις του κομιστή κατά των οπισθογράφων, του εκδότη και των τριτεγγυητών τους παραγράφονται μετά ένα έτος από τη χρονολογία λήξεως της συναλλαγματικής ή τη χρονολογία σύνταξης του διαμαρτυρικού. Τέλος, οι αξιώσεις των οπισθογράφων κατά των λοιπών οπισθογράφων ή του εκδότη και γενικότερα οι αξιώσεις κάθε υπόχρεου προς αναγωγή που πλήρωσε ή ενήχθη προς πληρωμή παραγράφονται μετά από έξι μήνες από την ημέρα κατά την οποία αυτός πλήρωσε ή ενήχθη προς πληρωμή.

Γραμμάτιο εις διαταγή

Γραμμάτιο εις διαταγή είναι το αξιόγραφο που χαρακτηρίζεται ρητά ως γραμμάτιο εις διαταγή, συντάσσεται κατά ορισμένο τύπο και με οποίο ένα πρόσωπο υπόσχεται να πληρώσει σε κάποιο άλλο ορισμένο χρηματικό ποσό, σε ορισμένο τόπο και χρόνο. Το γραμμάτιο εις διαταγή περιέχει υπόσχεση πληρωμής για την οποία απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη δύο προσώπων: του εκδότη του γραμματίου, ο οποίος υπόσχεται την πληρωμή και του λήπτη, προς τον οποίο απευθύνεται η υπόσχεση. Δεν αποκλείεται ωστόσο να εμφανίζονται και άλλα πρόσωπα στο γραμμάτιο, π.χ. οπισθογράφοι και τριτεγγυητές.

Προστασία του κομιστή αξιογράφου

Ο νόμος, λόγω της ιδιαιτερότητας των αξιογράφων, παρέχει πολλές δυνατότητες προστασίας στον κομιστή τους. Δίνεται η δυνατότητα στον νόμιμο κομιστή για την ικανοποίηση της απαιτήσεώς του:

α) Να ζητήσει την έκδοση διαταγή πληρωμής (α. 623 -634 Κπολ)

β) Να εγείρει αγωγή κατά την ειδική διαδικασία εκδικάσεως διαφορών από πιστωτικούς τίτλους (α. 635 – 646 ΚΠολΔ)

γ) Να εγείρει αγωγή κατά την τακτική διαδικασία.

ΑΚΑΛΥΠΤΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

JS — Sun, 11 Oct 2020 13:09:07 +0000

Ακάλυπτη επιταγή είναι ένα χαρτί – αξιόγραφο – μία επιταγή, που την έκδωσε κάποιος για να πληρώσει κάποιον άλλον, όμως δεν υπάρχει επαρκές αντίκρισμα στο λογαριασμό του με αποτέλεσμα ο τελευταίος, να μην μπορεί να εισπράξει το ποσό.

Έστω ότι ο Α έχει στο λογαριασμό του 3000 ευρώ και εκδίδει επιταγή 2000 ευρώ για να πληρώσει τον Β.

Αν ο Α ξοδέψει 1500 (άρα μένουν μέσα στο λογαριασμό του 1500 ευρώ) πριν πάει ο Β να την εισπράξει, τότε δεν θα υπάρχει επαρκές υπόλοιπο για να πάει ο Β να εισπράξει το αναγραφόμενο ποσό της επιταγής (των 2000).

Έτσι έχουμε ακάλυπτη επιταγή που πολύ απλά σημαίνει ότι το ποσό που αναγράφει, στην ουσία δεν υπάρχει στο λογαριασμό αυτού που την έκδωσε.

1) Αναγγελία της επιταγής στον Τειρεσία

Με τη σφράγιση της επιταγής από την τράπεζα, λόγω έλλειψης διαθεσίμων κεφαλαίων για την κάλυψη της αξίας της στο λογαριασμό του εκδότη, η επιταγή αναγγέλλεται από το υποκατάστημα στον Τειρεσία και ο εκδότης της εισάγεται απευθείας στη μαύρη λίστα του. Αν η επιταγή σφραγίστηκε, λόγω ανάκλησης αυτής με επαρκές υπόλοιπο ( αν δηλαδή υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια για την πληρωμή της επιταγής στον κομιστή της, πλην όμως έδωσε ο εκδότης εντολή στην τράπεζα να μην την πληρώσει ), τότε ο εκδότης κερδίζει λίγο χρόνο, μέχρι την εγγραφή του στon Τειρεσία, καθώς σε αυτήν την περίπτωση η σφραγισμένη επιταγή δεν αναγγέλλεται.

2) Παύση χορήγησης πίστωσης από τις Τράπεζες

Η ως άνω εγγραφή του εκδότη της επιταγής στον Τειρεσία, γίνεται απευθείας γνωστή σε όλες της τράπεζες, εφόσον ο Τειρεσίας είναι διατραπεζική εταιρία με στόχο την παροχή πληροφοριών σε αυτές. Οι Τράπεζες μόλις λάβουν γνώση της σφράγισης παύουν τη χορήγηση οποιαδήποτε πίστωσης στον εκδότη της επιταγής. Η αντίδραση αυτή των τραπεζών αποτελεί τον κανόνα, όμως δεν αποκλείονται και εξαιρέσεις, δηλαδή, ύστερα από συνεννόηση με το πιστωτικό ίδρυμα, εάν πεισθεί όταν δεν αντιμετωπίζετε – ακόμη – πραγματικό πρόβλημα αδυναμίας πληρωμών, να συνεχίσει την χορήγηση πίστωσης.

3) Συντηρητική κατάσχεση και απαγόρευση μεταβίβασης περιουσίας

δανειστής σας από την ακάλυπτη επιταγή, μπορεί, ύστερα από αίτησή του προς το αρμόδιο δικαστήριο, η οποία δικάζεται κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, να ζητήσει με δικαστική απόφαση, ακόμη και με την έκδοση προσωρινής διαταγής από τον πρόεδρο υπηρεσίας, την συντηρητική κατάσχεση, καθώς και την απαγόρευση της μεταβίβασης και την αλλαγή της νομικής και πραγματικής κατάστασης κάθε κινητής και ακίνητης περιουσίας του οφειλέτη.

4) Έκδοση διαταγής πληρωμής

Ο δανειστής δύναται να ζητήσει με αίτησή του την έκδοση διαταγής πληρωμής από το αρμόδιο δικαστήριο σε βάρος, όχι μόνο του εκδότη της ακάλυπτης επιταγής, αλλά και των όλων των υπολοίπων οπισθογράφων της επιταγής, που το όνομά τους αναγράφεται επάνω από το δικό του στη σειρά των οπισθογραφήσεων στο πίσω μέρος του σώματος της επιταγής. Σε αυτή την περίπτωση σε δεινή θέση βρίσκεται ο ενδιάμεσος οπισθογράφος της επιταγής ο οποίος, ενώ δεν έχει ενημερωθεί για τη σφράγιση της επιταγής και πιστεύει ότι δεν οφείλει χρήματα, υποχρεούται σε καταβολή του ποσού της επιταγής προς εκτέλεση στον δανειστή που του κοινοποίησε τη διαταγή!

5) Αναγγελία της διαταγής πληρωμής στον Τειρεσία

Ακολούθως, η διαταγή πληρωμής αναγγέλλεται στον Τειρεσία. Το άγρυπνο μάτι της εταιρίας καταχωρίζει στη λίστα της τη διαταγή πληρωμής, με τα στοιχεία αυτών κατά των οποίων στρέφεται, μόνο όμως εφόσον ελέγξει ότι επιδόθηκε η διαταγή πληρωμής σε αυτούς. Σε αναπάντεχα δεινή θέση βρίσκεται πάλι ο ανυποψίαστος οπισθογράφος της επιταγής, ο οποίος, αναγκάζεται να πληρώσει την επιταγή προς εκτέλεση της διαταγής πληρωμής, ενώ έχει αποπληρώσει την οφειλή του, προκειμένου να αποφύγει την καταχώρισή του στα μαύρα κατάστιχα. Αφού επιδοθεί αντίγραφο από το εκτελεστό απόγραφο της διαταγής πληρωμής σε αυτούς κατά των οποίων στρέφεται με επιταγή προς εκτέλεση, ύστερα από την παρέλευση τριών (3) εργασίμων ημερών, ο δανειστής μπορεί να προβεί σε κατάσχεση κάθε κινητής και ακίνητης περιουσίας αυτών.

6) Έγκληση κατά του εκδότη της επιταγής

Ο κομιστής της επιταγής, ενδιάμεσος ή και τελευταίος, δύναται να υποβάλλει κατά του εκδότη της έγκληση στον αρμόδιο Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών εντός τριών (3) μηνών από τη σφράγισή της. Με την έγκληση, δεν επιδιώκεται η είσπραξη του ποσού της επιταγής, αλλά η ποινική τιμωρία του εκδότη της, με την απαγγελία φυλάκισης, είναι όμως ένα καλό μέσο πίεσης καθώς, εάν μέχρι να εκδικαστεί η υπόθεση στο δικαστήριο πληρώσει ο εκδότης και λάβει πίσω το σώμα της επιταγής, αθωώνεται.

7) Αγωγή αδικοπραξίας κατά του εκδότη της επιταγής

Τέλος, τη βεντάλια συμπληρώνει ή άσκηση αγωγής αποζημίωσης από την αδικοπραξία της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής. Η πρακτική αξία του εν λόγω βοηθήματος είναι η απαγγελία από το αρμόδιο Δικαστήριο προσωπικής κράτησης κατά του εκδότη της επιταγής, ως μέσο εκτέλεσης της απόφασης που θα εκδοθεί, χρονικής διάρκειας ανάλογα με το ποσό της ακάλυπτης επιταγής. .Ο κομιστής της επιταγής, που την εμφάνισε προς πληρωμή στην πληρώτρια τράπεζα αλλά η επιταγή δεν πληρώθηκε επειδή δεν υπήρχαν διαθέσιμα κεφάλαια του εκδότη, έχει στη διάθεσή του τα εξής μέσα: α) άσκηση αναγωγής, που παρέχεται από το δίκαιο της επιταγής, κατά του εκδότη και των λοιπών (αν υπάρχουν) υπογραφέων (άρθρο 40 Ν. 5960/1933), β) αγωγή αποζημίωσης από την αδικοπραξία που διέπραξε ο εκδότης (άρθρο 914 ΑΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 79 ν. 5960/1933), με σωρευόμενο αίτημα προσωποκράτησης (1047 ΚΠολΔ), γ) κατάθεση έγκλησης για την ποινική δίωξη του εκδότη (άρθρο 79 ν. 5960/1933).

Α) Ποινική ευθύνη του εκδότη ακάλυπτης επιταγής

Το άρθρο 79 Ν. 5960/1933 θεσπίζει ως ποινικό αδίκημα την έκδοση ακάλυπτης επιταγής με σκοπό την πρόληψη και καταστολή της έκδοσης ακάλυπτων επιταγών με την απειλή ποινικών κυρώσεων. Πρόκειται για ένα ιδιώνυμο έγκλημα, το οποίο δεν αποτελεί ρύθμιση του ενιαίου νόμου της Γενεύης για την επιταγή, αλλά επιλογή του νομοθέτη, η οποία απέβλεψε στο να ενισχύσει τη λειτουργία της επιταγής ως μέσου πληρωμής.

I)Αντικειμενική υπόσταση: για να στοιχειοθετηθεί το έγκλημα της ακάλυπτης επιταγής απαιτείται να πληρούνται όλα τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης, συγκεκριμένα απαιτούνται τα εξής: α) έκδοση τυπικά έγκυρης επιταγής, καθώς μόνο τότε υπάρχει επιταγή με την έννοια του νόμου και μόνο στη περίπτωση αυτή μπορεί κατά το νόμο να δημιουργείται αξίωση από επιταγή, η οποία υποχρεώνει τον πληρωτή (έναντι του εκδότη) να πληρώσει την επιταγή κατά το άρθρο 3. Αν η επιταγή είναι άκυρη (ανίσχυρη κατά τη διάταξη του άρθρου 2§1 ν. 5960/1933) τότε δεν μπορεί να υπάρξει κολάσιμη πράξη κατά τη διάταξη του άρθρου 79 ν. 5960/1933. Τυπικά έγκυρη είναι η επιταγή, όταν περιέχει όλα τα στοιχεία, που απαιτεί ο νόμος στο άρθρο 1 ν. 5960/19339. β) εμφάνιση της επιταγής προς πληρωμή στην πληρώτρια Τράπεζα εμπρόθεσμα, ήτοι μέσα στην προθεσμία των οκτώ ημερών, που ξεκινά από την επομένη της χρονολογίας εκδόσεως που αναφέρεται στο σώμα της επιταγής. Όταν έχει εκδοθεί μεταχρονολογημένη επιταγή, εμπρόθεσμη εμφάνιση έχουμε όταν ο κομιστής της επιταγής την εμφανίζει από την πραγματική χρονολογία μέχρι και την παρέλευση της οκταήμερης προθεσμίας, που αφετηρία έχει, όπως είπαμε, την χρονολογία εκδόσεως που αναγράφεται στο έντυπο της επιταγής. Σαφέστατα, η μεταχρονολογημένη επιταγή αυξάνει το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο η επιταγή μπορεί να σφραγιστεί ως ακάλυπτη. γ) μη πληρωμή της επιταγής λόγω έλλειψης επαρκών διαθέσιμων κεφαλαίων κατά τον χρόνο έκδοσης ή πληρωμής της επιταγής. Με έλλειψη διαθέσιμων κεφαλαίων η νομολογία εξομοιώνει και την πρόωρη ανάκληση της επιταγής, διότι η εντολή του εκδότη προς την τράπεζα να μην πληρώσει την επιταγή από τα διαθέσιμα κεφάλαια μετατρέπει τα κεφάλαια αυτά σε μη διαθέσιμα. Μη διαθέσιμα είναι και τα κεφάλαια του εκδότη που πτώχευσε. Η νομολογία θεωρεί την επιταγή που δεν πληρώθηκε λόγω πτωχευτικής απαλλοτρίωσης ως ακάλυπτη. Η μη πληρωμή της επιταγής λόγω έλλειψης καλύμματος πρέπει να βεβαιώνεται από την τράπεζα με σχετική σημείωση επάνω στην επιταγή ή με σύνταξη διαμαρτυρικού (άρθρο 40 ν. 5960/1933) ή ακόμη σε χωριστό έγγραφο. Η εσωτερική σχέση μεταξύ εκδότη και λήπτη της επιταγής δεν ασκεί επιρροή στο αξιόποινο της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής, καθώς στο πεδίο του ποινικού δικαίου δεν ερευνάται η αιτία έκδοσης. Η γνώση του λήπτη της επιταγής για τη μη ύπαρξη διαθέσιμου κεφαλαίου ή τυχόν συναίνεσή του δεν αίρουν τον άδικο χαρακτήρα της πράξης.

ΙΙ) Υποκειμενική υπόσταση: αρχικά το άρθρο 79 ν. 5960/1933 απαιτούσε την «εν γνώσει» έκδοση ακάλυπτης επιταγής από τον εκδότη. Αυτό σημαίνει ότι, με βάση το άρθρο 26 και 27§1 ΠΚ, ο εκδότης της επιταγής έπρεπε να βαρύνεται με άμεσο δόλο α΄και β΄ βαθμού, χωρίς να αρκεί για την στοιχειοθέτηση του εγκλήματος ο ενδεχόμενος δόλος. Στη συνέχεια το άρθρο αντικαταστάθηκε χωρίς την αναφορά του «εν γνώσει». Αυτό σημαίνει ότι, για την τέλεση του αδικήματος αρκεί και ο ενδεχόμενος δόλος του εκδότη. Άρα, έκδοση ακάλυπτης επιταγής από αμέλεια αποκλείεται. Η νομολογία, όμως, αρκετές φορές συνεχίζει να κάνει λόγο για «εν γνώσει» έκδοση της ακάλυπτης επιταγής. III) Χρόνος τέλεσης του αδικήματος: σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 79 ν. 5960/1933, ο εκδότης της επιταγής πρέπει να έχει στο λογαριασμό του διαθέσιμα κεφάλαια τόσο κατά τον χρόνο έκδοσης όσο και κατά τον χρόνο εμφάνισης της επιταγής προς πληρωμή. Και αν δεν υπάρχουν διαθέσιμα σε αυτά τα δύο χρονικά διαστήματα τότε τελείται το έγκλημα της ακάλυπτης επιταγής. Αν μάλιστα εκδίδεται μεταχρονολογημένη επιταγή τότε τα δύο αυτά χρονικά σημεία απέχουν πολύ μεταξύ τους. Πρόκειται για ρύθμιση του εγχώριου νομοθέτη και όχι του ενιαίου νόμου, όπως τονίσαμε, και χαρακτηρίζεται , ορθά, από την επιστήμη ως ατυχής. Και είναι λογικό να χαρακτηρισθεί έτσι αφού βρίσκεται έξω από τον σκοπό του νόμου και δεν έχει απολύτως καμία αξία στη νομική πρακτική. Τα μη διαθέσιμα κεφάλαια διαπιστώνονται, φυσικά, μόνο όταν η επιταγή εμφανίζεται προς πληρωμή και δεν πληρώνεται. Αν εκδοθεί επιταγή, χωρίς να υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια, και κατά την εμφάνιση προς πληρωμή από τον κομιστή η επιταγή πληρωθεί κανονικά τότε το έγκλημα της ακάλυπτης επιταγής δεν στοιχειοθετείται. Μάλιστα, όταν εκδίδεται μεταχρονολογημένη επιταγή είναι σαφές ότι κεφάλαια διαθέσιμα δεν υπάρχουν αλλιώς δεν θα χρειαζόταν να γίνει η μεταχρονολόγηση.

Πάντως, στη θεωρία κρατούσα άποψη είναι αυτή που θέλει το έγκλημα της ακάλυπτης επιταγής να τελείται όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια κατά τον χρόνο της πληρωμής. Αντίθετα, η νομολογία φαίνεται διχασμένη, άλλες αποφάσεις συμφωνούν με τη θέση της θεωρίας ενώ άλλες ως χρόνο τέλεσης του εγκλήματος θέλουν διαζευκτικά είτε τον χρόνο έκδοσης είτε τον χρόνο πληρωμής.

IV) Κατ’ έγκληση διωκόμενο έγκλημα – εξάλειψη αξιοποίνου: πλέον η έκδοση ακάλυπτης επιταγής δεν διώκεται αυτεπάγγελτα αλλά ύστερα από έγκληση του παθόντος (§5). Πριν την τροποποίηση της διάταξης με το άρθρο 15§3 ν. 3472/2006 ίσχυε: «Η ποινική δίωξη ασκείται μόνο ύστερα από έγκληση του κομιστή της επιταγής που δεν πληρώθηκε». Θεωρία και νομολογία ήταν διχασμένη, καθώς ο νόμος δεν καθόριζε αν ο κομιστής είναι μόνο ο τελευταίος ή και αυτός που κατέστη κομιστής κατ’ αναγωγή. Υποστηριζόταν η άποψη ότι δικαιούχος της έγκλησης είναι μόνο ο τελευταίος κομιστής της επιταγής που την εμφάνισε και δεν πληρώθηκε (κρατούσα άποψη στη νομολογία). Άλλη άποψη υποστήριζε ότι το δικαίωμα της έγκλησης το έχει τόσο ο τελευταίος κομιστής της επιταγής, που την εμφάνισε και δεν πληρώθηκε, όσο και ο εξ αναγωγής κομιστής (θεωρία και μέρος της νομολογίας). Δεν θα αναλύσουμε την διχογνωμία αυτή καθώς ο νομοθέτης έβαλε τέλος με την τελευταία τροποποίηση της διάταξης προβλέποντας ότι δικαίωμα έγκλησης έχει τόσο ο κομιστής της επιταγής που δεν πληρώθηκε όσο και εκείνος που έγινε κομιστής επειδή πλήρωσε ύστερα από αναγωγή (εξ αναγωγής υπόχρεος), καθώς και αυτός είναι αμέσως ζημιωθείς (118§1 ΠΚ). Με βάση το άρθρο 117§1 ΠΚ, η έγκληση μπορεί να υποβληθεί σε χρονικό διάστημα τριών μηνών από την ημέρα που ο δικαιούχος έλαβε γνώση της πράξης και του προσώπου που την τέλεσε. Στην έκδοση ακάλυπτης επιταγής το πρόσωπο εκείνου που τέλεσε την πράξη είναι αμέσως γνωστό, αφού είναι ο εκδότης της επιταγής, και η ημέρα τέλεσης της πράξης είναι όταν η επιταγή εμφανίστηκε αλλά δεν πληρώθηκε.

Η παράγραφος 3 του άρθρου 79 ν. 5960/1933 προβλέπει την πλήρη αποζημίωση του κομιστή, μετά τη νόμιμη εμφάνιση και μη πληρωμή της επιταγής, ως λόγο εξάλειψης του αξιοποίνου. Πρόκειται για έμπρακτη μετάνοια, θεσμός του ποινικού δικαίου που εξαλείφει το αξιόποινο. Ο συγκεκριμένος λόγος εξάλειψης του αξιοποίνου δεν ρυθμίζεται γενικά αλλά ειδικά στο κάθε έγκλημα, όπως συμβαίνει στη συγκεκριμένη περίπτωση που μελετάμε. Έμπρακτη μετάνοια νοείται μόνο σε εκείνα τα εγκλήματα που επιδέχονται αποκατάσταση της τυποποιημένης προσβολής, όπως συμβαίνει με τα καθαρώς περιουσιακά εγκλήματα. Η έκδοση ακάλυπτης επιταγής, σαφέστατα, προσβάλει την περιουσία του ζημιωθέντος και είναι δεκτική αποκατάστασης. Από τη §5, που αναφέρεται στον δικαιούχο της έγκλησης, καθίσταται σαφές ότι κομιστής είναι τόσο ο τελευταίος, που εμφάνισε την επιταγή και δεν πληρώθηκε, όσο και ο εξ αναγωγής. Για να εξαλειφθεί το αξιόποινο απαιτείται πλήρης αποζημίωση του κομιστή της επιταγής. Η πλήρης αποζημίωση, όμως, δεν ταυτίζεται με την πληρωμή της επιταγής, αλλά είναι έννοια ευρύτερη και περιλαμβάνει την αποκατάσταση και κάθε άλλης ζημίας που υπέστη ο κομιστής από την καθυστερημένη πληρωμή της επιταγής. Έτσι, πλήρης αποζημίωση υπάρχει όταν εξοφλούνται το ποσό της επιταγής, οι οφειλόμενοι τόκοι, άλλα έξοδα που έγιναν σχετικά με αυτή, τυχόν ηθική βλάβη και γενικά κάθε ζημία που προκλήθηκε σύμφωνα με του όρους του 914 ΑΚ. Γενικά, η «πλήρης αποζημίωση» προϋποθέτει ολοκληρωτική απόσβεση κάθε αξιώσεως του κομιστή κατά του εκδότη της ακάλυπτης επιταγής.

Β) Αστική ευθύνη του εκδότη ακάλυπτης επιταγής

Ο κομιστής της επιταγής, που την εμφανίζει προς πληρωμή (εμπρόθεσμα) στην πληρώτρια τράπεζα και δεν πληρώνεται (σφράγιση της επιταγής), έχει την δυνατότητα να ασκήσει αναγωγή (προς πληρωμή), που παρέχεται από το δίκαιο της επιταγής, σύμφωνα με τα άρθρα 40 και 44 ν. 5960/1933, αλλά και αγωγή αδικοπραξίας κατά του εκδότη (914 ΑΚ) σε συνδυασμό με το άρθρο 79 ν. 5960/1933. Αλλά και εκείνος που πλήρωσε την επιταγή ύστερα από αναγωγή του κομιστή (εξ αναγωγής υπόχρεος) έχει τόσο το δικαίωμα της αναγωγής προς απόδοσησύμφωνα με τα άρθρα 44 και 46 ν. 5960/1933 όσο και το δικαίωμα να ασκήσει αγωγή αδικοπραξίας σύμφωνα με το άρθρο 79§5εδ. β΄ ν. 5960/1933. Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι ο εκδότης ακάλυπτης επιταγής έχει τόσο δικαιοπρακτική όσο και αδικοπρακτική ευθύνη.